Begrippenlijst

Van Techniek in Nederland

Ga naar: navigatie, zoek
A pari - Tegen de reële waarde
Aanbesteden - Offerte (prijsopvraag) vragen
Aanbrug - Vast oeverdeel van een beweegbare brug
Aandeel - Schriftelijk bewijsstuk dat aangeeft dat de bezitter voor een deel eigenaar is van een bedrijf.
Aandelen - Bewijs dat aantoont dat eigendomsrecht aantoont van (deel) onderneming(BV of NV)
Aandelenkapitaal - Totaal waarde van de aandelen naar uitgiftekoers.
Aandrijven - Mechanisch (via machine/machinaal) in beweging brengen.
aardappelziekte - Door bepaalde schimmel veroorzaakte ziekte in het loof of de knol van een aardappelplant.
Aardebaan - Zie: baanlichaam
Abbatoir - Slachthuis
Accijns - Extra belasting op verbruiksgoederen.
Accommodatie - Het aanpassen aan de omstandigheden, c.q. het aanbrengen van voorzieningen
Activeren - Werkzaam maken, Inactiveren, onwerkzaam maken
Actoren - Individuen, instellingen of organisaties die van doorslaggevende invloed zijn in een bepaald proces
Ad hoc - Niet systematisch
Additieven - Toevoegingen
Additioneel - Extra, toegevoegd
Adequaat - Geschikt voor het beoogde doel.
Adjunct - Ambtenaar of functionaris, aan een hogere toegevoegd om deze in zijn ambtsbezigheden bij te staan en bij afwezigheid te vervangen
Adres - Verzoek
Agribulk - Massagoed van landbouwproducten
Agro-industrie - Landbouwindustrie
Ale - Bier waarbij aan de mout geroosterde gerst wordt toegevoegd.
Alert - Oplettend, attent
Alibi-functie - Gebruik als schijnrechtvaardiging
Alleged infringement - Engels: vermoedelijke overtreding
Allergie - Verstoring van het immuunsysteem
Alternatief - keuzemogelijkheid
Aluin - Dubbelzout van aluminiumsulfaat en kaliumsulfaat, gebruikt als bloedstelpend middel
Aluminium - Een licht metaal met een dof zilverachtige kleur
Amalgaam - Combinatie van verschillende factoren
Amandament - Aanpassing
Ambachtsschool - Voorloper van LTS (Lagere Technische School)
Ambiance - Sfeer
Ambivalent - Tegelijkertijd positieve en negatieve waarde hebbend
Amendement - Voorgestelde wijziging in een wetsvoorstel
Amine - Ammoniakverbinding
Amoniak - Stof die verdampt en daarbij warmte onttrekt aan omgeving.
Anachronisme - Iets dat niet in de tijd past
Aniline - Kleurloze vloeistof voor de kleurstoffabricage
Analyse - De ontleding in bestanddelen ter nadere beschouwing
Anorganisch - (Scheikunde) niet tot de koolstofverbindingen behorend
Antagonisme - Strijd tussen tegengestelde meningen, leringen of de personen die deze hebben
Anticiperen - Rekening gehouden met toekomstige ontwikkeling
Antioxidant - Stof die bederf tegengaat
Antraciet - Magere steenkoolsoort met tot 95% koolstof; zwartgrijze kleur van deze steenkool
Apocrief - Niet als gezaghebbend erkend
Aromatisch - Geur en smaak hebbend
Arbeidsinput - Arbeidsinbreng
Areaal - Gebied waar goederen vandaan komen
Aristocratie - De voorname families van een land, een gebied of een stad
Armenkamer - Belangenorganisatie die zich om uiteenlopende redenen in
Arrondissement - Een bestuurlijk gebied
Arsenaal - Bewaarplaats van oorlogsbenodigdheden
Artefact - Een door mensenhand vervaardigd voorwerp
Ascorbinezuur - Vitamine-C
Aspirateurs - Luchtzuiger, ventilator
Associatie - Verbinding van gedachten
Associëren - In verband brengen met
Assortiment - Een gevarieerd aanbod
Assumpties - Veronderstelling, aanname
Atypisch - Afwijkend van wat normaal is
Autarkie - Absolute economische onafhankelijkheid
Autocraat - Allenheerser; dictator
Autodidact - Iemand die zijn kennis door eigen studie verkregen heeft
Autodiffusie - Verspreiding; inbedding in de samenleving
Automatic guided vehicles - Engels: automatisch geleide voertuigen
Automobilisering - De verbreiding van het autobezit en gebruik
Autopionier - Iemand die het autorijden van het begin af beoefend en gestimuleerd heeft
Autoriseren - Volmacht geven, vergunning geven
Autoritair - Niet-democratisch, eigenmachtig
Autoxidatie - Langzame oxidatie bij gewone temperatuur
Aviateur - Piloot uit de beginjaren van de luchtvaart
Baanlichaam - Verstevigde bedding onder een spoorlijn
Bacil - Ziekteverwekkende bacterie
Bacterie - Microscopisch klein eencellig organisme
Bacterieculture - Kweek van bacteriën
Bacteriologie - Bestudering van het gedrag van bacteriën
Bakermat - Belangrijke plaats van ontstaan/oorsprong.
Barrière - Onoverkomenlijke belemmering
Basalt - Donkergekleurd, zeer hard vulkanisch gesteente
Bascule - Weegschaal voor zware lasten
Basterden - Suiker van een bepaalde gradatie mindere kwaliteit.
Beducht - Bevreesd
Beer - Menselijke uitwerpselen
Bekwaamheidsproef - Onderzoek naar kennis en vaardigheid.
Belendende - van panden, aangrenzend
Beltmolen - Molen op verhoging. Makkelijk voor het lossen van de wagens
Beriberi - Tropische ziekte
Bestek - Beschrijving van opzet, materialen en uitvoering van een bouwwerk
Bestuurders - Zij die aan het hoofd staan van een grotere onderneming(nv of bv) en verantwoordelijk zijn voor de prestaties.
Betacaroteen - Provitamine-A
Beugvisserij - Visserij met draden
Beurtvaart - Een aan vergunningen gebonden vrachtvaart
Bieraccijns - Indirecte belasting op de verkoop van bier.
Bierbesluit 1926 - Regelgeving voortvloeiend uit de Warenwet betreffende bier.
Bietsuikerfabricage en-raffinage - industriele verwerking van bietsuiker tot sap en eindprodukten
Bietsuikerindustrie - industriele verwerking van bietsuiker tot sap en eindprodukten
Biotechnologie - Techniek die micro-organismen gebruikt om variatie in voedsel aan te brengen
Biscuit - Droog, bros koekje
Blancheren - Spijzen enkele minuten opkoken of stomen voor de eigenlijke bereiding
Bleken - Bleek maken, wit maken
Blender - Keukenmachine om voedsel klein te maken
Bodemgesteldheid - Samenstelling van de grond: grondsoorten, water, chemische samenstelling enz
Boerenoorlogen - Oorlogen van Engelse kolonisten tegen Nederlandse kolonisten in Zuid-Afrika in de 19e eeuw
Bohemen - Streek in Tsjechië
Bohemienistische - Ongebonden, alternatieve en zorgeloze manier van leven
Bolwerk - Paalwerk bestaande uit balken, met gordingen en ijzeren bouten verbonden, ter versterking van zeedijk
Bonafide - Betrouwbaar
Boogstraal - Mate van ronding van een spoorlijn b.v. over een viaduct
Boom-fase - Engels: tijd dat het heel erg goed ging
Booming business - Zich sterk uitbreidende bedrijfstak
Boorzuur - Scheikundige verbinding van borium met zuurstof en waterstof; borium is een metalloïde dat niet vrij in de natuur voorkomt
Botanische - Plantkundige
Bottellijn - Productielijn voor het vullen van flessen
Bottleneck - Knelpunt
Bovengistend - Gist komt naar boven en drijft op de wort
Braak - Ongebruikt laten van grond
Brak - Wat zout bevattend
Branche - Bedrijfstak
Brevet - Diploma als vliegtuigbestuurder
Broodje halfom - Belegd met pekelvlees en gekookte lever
Broodsuiker - Benaming voor suiker in een kegelvorm die totstand komt door gebruikmaking van kegelvormen van klei(broodvormen).
Broodzetting - Prijsbepaling door overheid
Brouwsel - zelfgemaakt drankje
Bruuskeren - Onvriendelijk behandelen
Buil - Zeef om de graanschillen te verwijderen
Builen - Schil van het graan halen
Buisfilm - Naadloze ringvormige folie
Bulkcarrier - Zeeschip dat gestorte lading vervoert
Bulkgoederen - Goederen die gestort worden, zoals kolen of kunstmest
Bulktransport - Transport van onverpakte massagoederen
Bunkeren - De bunkers vullen, brandstof innemen
Burgerij - De gezamenlijke burgers als groep
Cacao - Zaad van de tropische cacaoboom
Cacheren - Een doorzichtige plastic folie op papier aanbrengen
Cafeïne - Uit koffie gewonnen product met een opwekkende werking
Cahier - Lijst van verplichtingen
Caisson - Betonnen bak die naar de plaats gevaren wordt waar een dam moet komen en daar wordt verzwaard en afgezonken
Calamiteit - Grote ramp, algemene ellende
Campagne - Periode dat suikerfabriek volledig in werking is.
Capsule - Dop`of deksel van bladlood
Caraibisch - Verwijst naar eilanden aan de oostkant van Midden-Amerika, bekend van Columbus(1492) tot vandaag(Antillen, enz.).
Caramel - Stof ontstaan uit suiker die langzaam is verhit tot 170 graden en daarbij uiteenvalt in verschillende moleculen met als resultaat een andere smaak, een bruine kleur en voort geur; suiker is geurloos.
Caramellisatie - Bruinkleuring door onttrekking van zuurstof uit suiker bij hoge temperaturen.
Carbid - Acethyleen, vroeger gebruikt voor verlichting
Carburateur - Onderdeel van een motor waarin de brandstof vergast wordt en met lucht wordt gemengd
Cardanas - Onder de auto doorlopende as die de versnellingsbak met de achteras verbindt
Cargadoor - Iemand die voor een rederij arbeiders zoekt om schepen te bevrachten
Cariës - Gaatjes in tanden en kiezen
Case - Praktijkgeval
Caseïne - Eiwitachtig bestanddeel van melk
Casu quo - In geval van
Catering - Verzorging en levering van voedsel en drank
Cellofaan - Doorzichtig, taai verpakkingsmateriaal
Certificaat - Schriftelijke verklaring
Char-à-bancs - Derdeklas spoorwegrijtuig
Chemisch - Scheikundig
Chilisalpeter - Natuurlijk natriumnitraat(NaNO3) uit Chili en Peru; vroeger belangrijke meststof.
Chique - Deftig, modieus
Cholesterol - Vetachtige glanzende stof die in alle dierlijke vetten voorkomt
Chromaatgeel - Licht- tot oranjegele verfstof
Chromatografie - Scheidingsmethode voor mengsels
Chutney - Gekruide zoetzure saus met groenten en/of vruchten
Cichorei - koffiesurrogaat en smaakverbeteringsmiddel voor koffie
Civiel - Burgerlijk, niet-militair
Civieltechnisch - Op waterstaat en wegenbouw betrekking hebbend
Claimen - Voor zich opeisen
Cliché - Afgezaagd
ClubvanRome - Stichting die eind jaren 60 van de 20e eeuw werd opgericht door Europese wetenschappers om hun bezorgdheid over de toekomst van de wereld, met name het milieu, aan het licht te brengen.
Coalitie - verbond van twee of meer partijen of mogendheden tegen een bestrijdende partij
Cokes - steenkool die overblijft na droge distillatie
Coating - Beschermende laag
Colibacteriën - Bepaalde schadelijke bacterie
Collectieve - Gezamenlijke
Colporteren - Aan huis verkopen
Comeback - Herstel, opleving, het weer bereiken van een vroeger peil
Commanditaire vennoot - Deelgenoot in vennootschap allen door inbreng van kapitaal zonder het recht om handelend op treden of de naam aan de zaak te geven en slechts aansprakelijk voor de inbreng. Zie ook: vennootschap.
Commercial - Reclameboodschap
Commissionairshuis - Bedrijf dat tegen betaling op eigen naam in opdracht of op naam van een ander overeenkomsten sluit; betreft vaak effectenhandel.
Commotie - Opschudding, drukte
Compatibel - Met elkaar in overeenstemming
Competentie - Kennis, autoriteit
Complementair - Aanvullend, overeenkomend
Complex - Ingewikkeld
Component - Bestanddeel
Compressiesysteem - Methode om gas samen te persen.
Compressor - Toestel om gassen samen te persen .
Comprimeren - Samenpersen
Concentratie - Vereniging
Concept - Ontwerp
Concern - Grote onderneming
Concessie - Vergunning
Concurrente - Gelijke aanspraak/rechten hebbend op
Condenseren - Indampen
Condensor - Koeler die afgewekte stoom afkoelt tot water
Conditioneren - (Psychologie) (een persoon of een dier) aanleren zeker gedrag te vertonen als reactie op externe prikkels
Configuratie - Patroon, ligging ten opzichte van het hoofdgebouw
Confituren - Ter conservering in suiker inleggen, meestal in glazen pot
Congestie - Verstopping
Conglomeraat - Geheel dat ontstaan is door samenvoeging van organisaties
Congres - Bijeenkomst waar de nieuwste ontwikkelingen in een vakgebied worden gepresenteerd en besproken
Conjunctuur - Het geheel van economische activiteiten in een land
Conjunctuurgevoelig - Snel reagerend op schommelingen in de conjunctuur
Conseil d'admistration - Frans: aandeelhoudersvergadering
Consensus - Algemene gelijkheid van opvatting
Conservatisme - Zoveel mogelijk het bestaande willen behouden en heel terughoudend zijn met vernieuwingen.
Conserverend - Bederf voorkomend
Consistent - Vrij van tegenstrijdigheden
Conspicuous consumption - Opvallende consumptie, met als doel het aan de buitenwereld tonen van rijkdom.
Consulent - Voorlichter
Consultancy - Engels: zakelijk advies
Consumptiemaatschappij - maatschappijvorm die primair gericht is op het bezit en verbruik van goederen
Container - Grote, gestandaardiseerde bak voor het transport van stukgoederen
Contaminant - Iets dat een besmetting veroorzaakt
Contemporaine - In diezelfde tijd
Context - Verband, samenhang
Continentaal Stelsel - Maatregel van Napoleon die alle Britse produkten op het Europese Continent verbood om de Britse economie te ontwrichten. Dit economisch embargo duurde van 1806 tot 1814.
Continentale - Op het vasteland van Europa
Contingentering - Beperking, toewijzing van beperkte hoeveelheid
Continuïteit - Voortgang, ononderbroken voortduring
Controverse - Verschil van inzicht, ideologische strijd
Controversiële - Waar veel weerstand tegen is
Convenience foods - Engels: makkelijke (kant-en-klare) maaltijden
Convenience store - Engels: winkel waar kant-en-klare maaltijden verkocht worden
Conventioneel - Gewoon, langer bestaand
Coöperatie - Vereniging van bedrijven of winkels om de tussenhandel te omzeilen en zo meer winst te kunnen maken
Corporatie - Samenwerkingsverband
Costuumen - Gewoonten
Coupure - Kleinste deel van een aandeel
Credietfaciliteiten - Mogelijkheden om geld te lenen
Crisisofcontrol - Engels: problemen bij het beheersen van processen
Cruciaal - Beslissend; doorslaggevend
Cuisine sauvage - Frans: vermenging van gerechten uit de hele wereld bij het koken
Culinair - Op kookgebied
Culmineren - Zijn toppunt bereiken
Cultiveren - Verfijnen
Cultuur - Verbouwen van
Cultuurareaal - Beschikbare landbouwgrond
Curatief - Gezonheidbevorderend
Cutter - Keukenmachine om voedsel klein te maken
Cyclecar - Kleine auto, vaak met 3 wielen, populair in de jaren 1920 tot 1930
Daisy - Goedkope biscuit met figuur van madeliefje erin gedrukt
Debacle - Mislukking
Debiet - Afzet (kwantitatief)
Decennium - Periode van tien jaar
Deficiëntie - Gebrek, tekort
Dejeuner - Frans: lunch
Deliberaties - Beraadslagingen, overlegrondes
Demagogisch - Het volk misleidend
Demobilisatie - Het tot vredessterkte terugbrengen van een leger
Demografisch - Betrekking hebbend op de bevolking
Demografische constellatie - De samenstelling van de bevolking
Departementen - Benaming van regio's in Nederland volgens de indeling in de Franse tijd (1795-1814).
Deplorabel - Betreurenswaardig; ellendig
Depressie - Neergang van de welvaart
Derivaat - Bijproduct, afvalproduct van de petrochemische industrie
Derving - Gemis, verlies
Desastreus - Rampzalig
Destilleren - Door verdamping en daarop volgende condensatie zuiveren of scheiden
Detachement - Legeronderdeel
Detailhandel - Handel die rechtstreeks levert aan de consument
Detaillist - Winkelier
Detectie - Opsporen en vinden
Devaluatie - Waardedaling
Deviezen - Overheidsgeld dat kan dienen om schulden in het buitenland mee te betalen
Dextrose - Druivensuiker, glucose
Diabetes - Suikerziekte
Diëtist - Iemand die dieetvoorschriften geeft
Differentiatie - Toeneming van de variëteit, verscheidenheid
Differentieel - Heeft betrekking op invoerrechten die niet worden geheven naar een uniform tarief, maar naargelang van de herkomst van de goederen.
Diffusie - Verspreiding; inbedding in de samenleving
Diligence - Rijtuig voor voor personen- en postvervoer
Dimensie - Element, aspect
Dioxine - Zeer giftige chemische verbinding
Discipline - Tak van wetenschap of onderzoek
Discountzaak - Zaak waar je hoge kortingen krijgt op de adviesprijs
Discours - Maatschappelijke discussie
Distributie - Verspreiding, verdeling
Diversificatie - Spreiding
Diversiteit - Verscheidenheid
Dividend - Winstuikering per aandeel
DNA - Bouwsteen voor lichaamscellen
Domein - Gebied waar men in werkt
Dominant - Overheersend, de overhand hebbend
Doordraaien - Ten gevolge van een te groot aanbod aan de markt onttrekken
Door-to-door - Van haven tot haven
Dorsmachine - Machine om uit de aren, halmen, peulen enz. slaan
Douanepakhuis - Opslag voor goederen waarover nog geen invoerrechten betaald hoeven worden, omdat bestemming nog niet bekend is, of levering nog niet plaatsvindt.
Downtimes - Engels: aantal keren dat het hijsen van een container mislukt
Drainage - Afvoer van overtollig water
Drijfas - As waarmee iets aangedreven wordt
Dual-textured - Twee laagjes
Dualistische - Tweeslachtige
Dynamiek - Interne kracht
Echelons - Niveau binnen een organisatie
Ecologische - milieuvriendelijk
Econometrische rationaliteit - Door rekenmodellen voorspeld gedrag
Educatief - Opvoedend, vormend, voor studie
Eerstaanwezend - Het eerst in dienst van deze onderneming
Eestproces - Het droogproces van gekiemde gerstkorrels bij hogere temperaturen.
Effectueren - In praktijk brengen
Efficiency - Engels: doelmatigheid
Efficiëntie - Doelmatigheid, het beste resultaat geven
Egaliseren - Gelijk maken
Elevator - Losinrichting voor massagoed, zoals graan en steenkolen waarbij de massa uit het scheepsruim gezogen wordt
Elite - Kleine, besloten groep van vooraanstaande, bevoorrechte mensen
Eliter le bourgeois - Kleine, besloten groep van vooraanstaande burgers
Email - Harde glasachtige laag ter bedekking of versiering van gebruiksartikelen
Emballage - Verpakking
Emissie - Uitgifte van aandelen
Empirisch - In de praktijk
Emulgator - Stof die het ontstaan van een emulsie bevordert
Emulsie - Vloeistof waarin een niet-oplossende stof in zeer kleine deeltjes blijft zweven, bijv. water en vet
Entrepotdok - Opslag in haven voor goederen waarover nog geen invoerrechten betaald hoeven worden, omdat bestemming nog niet bekend is, of levering nog niet plaatsvindt.
Enzym - Stof die bepaalde organische reacties kan versnellen
Epater le bourgeois - Frans: de gewone burger imponeren, overbluffen
Equipage - Eigen rijtuig met alles wat erbij hoort
Erts - Delfstof waaruit metaal gewonnen wordt
Essence - Sterk, aromatisch aftreksel
Etablissement - Geheel van gebouwen en terreinen. Ook: café, restaurant etc.
Etherische - Vluchtig, snel verdampend
Etnische - Allochtone
Eufemistisch - Verbloemend, verzachtend
Euvel - Probleem, gebrek
Evolueren - Zich geleidelijk ontwikkelen
Evolutionair - Zich geleidelijk ontwikkelend
Excursie - Educatief uitstapje naar een bezienswaardigheid
Exercitieterrein - Oefenterrein voor militairen
Exorbitant - Abnormaal
Expansie - Uitbreiding, vergroting van het grondgebied
Expertise - Specialistische kennis
Exploitatierekening - Lopende rekening
Exploiteren - Winstgevend maken
Exploreren - Onderzoeken
Exponent - Persoon of zaak die een bepaalde stroming vertegenwoordigt
Exponentieel - Buitengewoon sterk
Externe financiers - Investeerders en geldgevers(crediteuren) van buiten de onderneming.
Extract - Door indamping verkregen sterk geconcentreerd product
Extractie - Ergens iets uit trekken, of halen
Extractvorm - Door indamping van een stof verkregen werkzaam bestanddeel
Extruderen - In een bepaalde vorm persen
Faciliteren - Mogelijk maken d.m.v. voorzieningen
Factor - Iemand die voor rekening van anderen handel drijft
Factorij -magazijn en kantoor van een handelsonderneming in vreemde landen
Faillissement - Toestand van iem. die niet in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen en op wiens vermogen daarom beslag is gelegd
Farmaceutische - Betrekking hebbend op de bereiding van geneesmiddelen
Farmacie - Geneesmiddelenkunde
Fastfood - Snel klaar te maken voedsel
Fenomeen - Verschijnsel
Feodaal - Middeleeuws
Ferment - Stof die gisting veroorzaakt
Fictief - Niet bestaand
Figureren - Een rol vervullen
Filantroop - Mensenvriend, weldoener
Fileren - Van graat ontdoen
Filiaalbedrijf - Bedrijf met centrale inkoop voor diverse vestigingen
Firmant - Mede-eigenaar van een firma
Flaneren - Zorgeloos rondslenteren
Fluctueren - Schommelen
Fluoridering - Toevoegen van fluoride
Fluorwaterstof - Waterstof fluoride
Folie - Zeer dun materiaal
Formaline - Desinfectiemiddel met formaldehyde (schadelijk gas)
Fosfatase - Soort enzym
Fouragering - bevoorrrading
Fourneren - Verschaffen, voorzien van
Fractioneren - Uiteenleggen in elementen
Fragmenteren - In delen uiteen vallen
Functiegroep - Technische constructies die bij elkaar horen, zoals koppeling en versnellingsbak
Functional foods - Engels: voedingsmiddelen die tekorten in de natuurlijke voeding compenseren
Fundamenteel - Tot grondslag dienend
Fungiciden - Schimmels
Furore - Grote opgang, bekendheid
Fusion - Engels: vermenging van Westerse en Aziatische ingrediënten bij het koken
Fysioloog - Beoefenaar fysiologie: leer van de levensverschijnselen van levende wezens.
Fysisch - Natuurkundig
Gaan - Lopen
Gaandewerk - Aandrijvingsmechaniek van de molen
Gaschromatograaf - Toestel dat mengsel scheidt door middel van chromatografie
Gasgenerator - Machine die door middel van gasverbranding een motor aan kan drijven
Geallieerden - Bondgenoten: Westeuropese landen die samen tegen Duitsland en Oostenrijk-Hongarije vochten
Geavanceerd - Vooruitstrevend, gebruikmakend van de nieuwste inzichten
Geboekstaafd - Opgeschreven om later te kunnen raadplegen
Gedeputeerde Staten - Dagelijks Bestuur van de Provincie
Gedestilleerd - Sterke alcohohoudende drank, zoals jenever
Gedistilleerd - Sterke drank
Geducht - Vreeswekkend, om rekening mee te houden
Gefortuneerd - Rijk
Gehalte-analyse - Vaststelling gehalte suiker in bieten of riet.
Gehaltebetaling - Gehalte suiker bepaalt prijs bieten of riet.
Geharrewar - Kleingeestig getwist
Geheelonthouder - Iemand die geen alcohol gebruikten nooit wil gebruiken.
Geïnstitutionaliseerd - Door verenigingen, bonden, e.d. onder de mensen gebracht
Geïntegreerd - Samengevoegd met het geheel
Gelasten - Verordonneren, bevelen
Geleding - Onderdeel van een samenhangend geheel
Geliquideerd - Beëindigd, opgeheven.
Gêne - Verlegenheid, schroom
Genereren - Doen ontstaan, voortbrengen
Genetisch - Erfelijk
Geneugten - Genietingen, genot
Genie - Belast met de aanleg van alle militaire werken
Genuanceerd - Niet eenzijdig
Geografische afstand - Niet de figuurlijke maar de letterlijke afstand
Geparenteerd - Verwant aan
Geporteerd - Ergens vóór zijn
Geraffineerd - Gezuiverd na oplossing en koken in water, ontkleuring met kalk, koolzuurgas en zwaveldioxide.
Gerangeerd - Treinen splitsen en weer samenvoegen
Gesmade - Verachte, met de nek aangekeken
Getroosten - Moeite nemen
Gewasveredeling - Via kweekmethodes de kwaliteit van gewassen verbeteren.
gezindte - Geloof, levensovertuiging
Giek - Het gedeelte van de kraan waar de last aan hangt
Gilden - Hechte middeleeuwse belangenorganisatie van vakbroeders("collega's"/concurrenten).
Gilde-opleiding - Zeer strak georganiseerde opleiding volgens de methode "werkend lerend" van leerling, gezel naar meester
Gildereglement - Officieel vastgelegde regeling van het gilde
Gist - Biologische eencellige schimmel
Gistconcentraat - wat door concentreren(samenvoegen) verkregen wordt.
Gisten - Door micro-organismen bewerkstelligde verandering van stoffen, waarbij verbindingen overgaan naar een eenvoudigere samenstelling.
Gistproces - Proces waarin micro-organismen(=ééncelligen) zorgen voor veranderingen van de chemische structuur.
Giststammen - Bewust door teelt verkregen groep gisten di qua eigenschappen nauw verwant zijn.
Glucose - Zoetstof uit zetmeel
Gluten - Kleverige eiwitachtigestoffen; vooral in tarwe
Glycerine - Bijproduct van de zeepfabricage, gebruikt o.a. voor huidverzorging maar ook als koelvloeistof
Glyfosfaat - Onkruidbestrijdingsmiddel
Gort - Gepelde, geslepen en geglansde gerst
Graisse alimentaire - Frans: voedingsvet
Grazing - Engels: veel kleine maaltijden op een dag eten
Grossier - Groothandelaar
Grutten - Graan dat op de molen verbrijzeld is
Guano - Stikstofhoudende vogelmest uit Peru, geen kunstmest
Halfbasterden - Suiker van een bepaalde gradatie mindere kwaliteit.
Halffabrikaat - Gedeeltelijk bewerkte grondstof die weer grondstof is voor (meerdere) eindprodukten
Hardingsprocédé - Manier om vloeibaar vet (plantaardige olie) vast te maken
Haricots verts - Frans: soort spercibonen
Hausse - Opleving, opgaande beweging
Hegemonie - Heerschappij, overwicht
Heikele - Gevaarlijke
Heraut - Omroeper, aankondiger van koninklijke bezoeken e.d.
Hermetisch - Volkomen dicht
Heroïsme - Heldendom
Heterogeen - Ongelijksoortig
Hiërarchisch - Gerangschikt volgens een bepaalde rangorde
High Court of Justice - Engels: hooggerechtshof
High tech - Engels: technisch heel vooruitstrevend
Highlight - Hoogtepunt
Histografie - Beschrijving van de geschiedenis (historie)
Hofstede - Grote boerderij
Hollandsche Gazfabryk - Gasfabriek opgericht in 1845 door de Amsterdamse suikerfabrikant C.de Bruijn, waarmee hij als grote klant, het monopolie brak van de “Amsterdamsche Pijp-Gaz Compagnie”.
Home economics - Engels: beheren huishoudelijke uitgaven
Homogeen - Gelijkmatig; alles het zelfde
Homogeniseren - Van dezelfde aard of samenstelling maken
Hoofd van de bevolking - Per persoon
Hoogconjunctuur - Opbloei van de welvaart
Hormonen - Stoffen die dienen om lichaamsprocessen te bevorderen
Hot issue - Engels: onderwerp waar veel over gepraat wordt
Huishoudensverdunning - Vermindering van gemiddeld aantal personen per huishouden
Huiszittenhuis - Liefdadigheidsinstelling die vroeger armen ondersteunde
Hybrideaandrijving - Aandrijving door twee verschillende krachtbronnen (b.v. benzine en elektriciteit)
Hydrant - Staande aansluiting op ondergronds leidingnet
Hydraulisch - Op vloeistofdruk werkend
Hydrogenering - Verbinden met waterstof
Ideëel - Gericht op verwezelijking van een idee
Ideeëngoed - Gedachtegoed; het geheel aan voorkomende opvattingen
Ideologie - Systeem van ideeën en zingeving
Ideologische motieven - Beweegredenen gebaseerd op opvattingen
IJken - Toetsen aan de gestelde eisen
Imago - Beeld dat men van iemand of een zaak heeft
Implementatie - Invoering, uitvoering
Impliceren - Inhouden
Impliciet - Erin opgesloten
In extenso - Uitgebreid
In loco - Ter plaatse, daar
Inbedding - Opneming, inpassing
Inch - Engelse lengtemaat: 2,5 cm
Incident - Een enkele gebeurtenis
Incidenteel - Een enkele keer voorkomend
Incognito - Onherkenbaar vermomd door speciale kleding
Incompetent - Niet ter zake kundig
Incorporatie - Opname in een groter geheel
Incorporeren - Opnemen in een groter geheel
Incrementeel - In aantal of kwaliteit toenemend
Indampen - Concentratie door verdamping van het sap
Indamping, - Concentratie door verdamping van het sap
Indicatie - Aanwijzing
Indikken - Door koken, waardoor vloeistof verdampt, verdikken.
Indische cultures - Produktie van suikerriet in Nederlandsch Indië onder het systeem van het Cultuurstelsel tussen 1830 en circa 1870: deel van suikerrietproduktie moest als pacht afgedragen worden t.b.v. de Europese markt.
Inferieur - Slecht
Infrastructuur - Het totaal van onroerende voorzieningen, zoals wegen, spoorlijnen, telefoonverbindingen
Ingredient - Benodigd bestanddeel
Initiatief - Het doen van de eerste stap
Innovatie - Vernieuwing
Innovator - Vernieuwer
Instant pudding - Pudding die zeer snel is te bereiden omdat hij al is voorbewerkt
Institutionalisering - Het onderbrengen in instituties, zoals het onderwijs
Institutioneel - Door organisaties geregeld en beheerd
Integer - Betrouwbaar
Integratie - Economie, het samenbrengen in één bedrijf van alle productiestadia
Intensiveren - Verhevigen, krachtiger maken
Interbellum - Periode tussen 1e en 2e wereldoorlog
Interdisciplinair - Verschillende takken van wetenschap betreffend
Interfereren - Tussenbeiden komen, in de weg staan
Intermediair - Tussenpersoon, bemiddelaar
Interpreteren - Uitleggen
Interstedelijk - Tussen twee of meer steden.
Intimiderend - Schrikaanjagend bewust of onbewust.
Intrinsiek - wezenlijk
Inventief - Vindingrijk
Inventiviteit - Vindingrijkheid
inversie - Hier: niet meer omkeerbaar proces.
Invoerrecht - Belasting die bij invoer van suiker wordt geheven.
Irrationele reiziger - Reiziger die niet nadenkt over de gevolgen voor het algemeen belang van zijn manier van reizen
Jaagpad - Pad langs kanaal waarover paarden lopen die een schip trekken
Jenever - Sterk alcoholische drank bereid uit moutwijn waaraan bij de destillatie jeneverbessen zijn toegevoegd die het aroma geven.
Joint venture - Engels: Samenwerkingsverband tussen bedrijven
Jute - Vezelstof van een soort hennep, waar o.a. zakken van gemaakt worden
Kaapstander - Windas die loodrecht op een voetstuk staat
Kaar - Vierkante trechter voor graan aanvoer
Kaiserauszug - Duits: voor de keizer uitgesorteerd
Kamer van Koophandel - Instelling van en voor ondernemers die tracht bij te dragen aan een goed ondernemersklimaat.
Kandij - Om draden tot prismavormige brokken gekristalliseerde suiker.
Kapitaal intensief - Veel geld kostend
Kapitaalsomvang - Totaalkapitaal dat beschikbaar is of kan komen voor een onderneming.
Kapittelde - (iem.) streng berispen
Karn - Soort kuip waarin uit melk boter afgescheiden wordt
Karnen - Room omvormen tot boter
Kartelorganisatie - Organisatie van bedrijven die prijsafspraken maken om concurrentie te voorkomen
Kat - Hijscabine van een brugkraan
Katalase - IJzerhoudend eiwit
Katalysator - Datgene dat een proces bevordert
Kegelvormige suikerbrood - Suiker in de vorm van brood(=kegel).
Keizerrijk - Rijk van Keizer Napoleon, bestaande uit Frankrijk, vazalstaten, bezette Europese gebieden en kolonieen(1799 - 1815).
Kennisregime - Geheel van instituties die voorzien in de kennis over een bepaald onderwerp
Kiemmethode - Methode om gerstkorrels te laten uitkomen
Klaarsel - Kleurloze verzadigde suikeroplossing ter ontkleuring van de broden.
Klassering - Indeling in soorten of klassen.
Klerk - Boekhoudkundige hulp;schrijver
Kluwen - Ingewikkeld geheel
Know-how - Engels: kennis van iets specifieks
Koelketting - Zie: koudeketen
Koelvitrine - Koelkast in winkels waar je de artikelen ziet liggen
Koerswijzigingen - Verandering van richting
Kolentip - Toestel om wagons door omkiepen te legen
Kolonie - Land, gebied dat veroverd is door een ander land
Koninkrijk Holland - Koninkrijk onder Frans gezag(1806-1810).
Koolhydraten - Belangrijke stoffen voor de energievoorziening van het lichaam
Koolspitslamp - Ouderwetse electrische lamp op basis van koolstof
Koolzuur - Verbinding van koolstof met zuurstof en waterstof; komt niet voor in vrije toestand.
Kopersulfaat - Witte, poederige stof
Kopschuw - Angstig, geneigd zijn iets te vermijden
Kopspoor - Spoorlijn die eindigt in een station
Koudeketen - Opslagplaatsen, koelwagens en vrieskisten waarin de voedingswaren achtereenvolgens in bevroren toestand gehouden worden voordat ze verkocht worden
Kraanbrug - beweegbare spoorbrug waarvan de hoofdliggers om een verticale as, bevestigd op het landhoofd, draaien
krachtwerktuig - werktuig dat arbeidsvermogen voortbrengt
Kristallisatie - Het overgaan in kristallen, het tot een vaste stof maken
Kristalliseren - Kristal vormen: stof krijgt specifieke kristalvorm; kenmerken: vast,gelijke delen met regelmatige inwendige structuur en zijvlakken,
Krokant - knapperig
Kruidnagelen - Bloemknop van de kruidnagelboom die gedroogd gebruikt wordt als specerij
Kuiper - Maker van kuipen(tonnen).
Kuiperij - Werkplaats waar kuipen(tonnen) gemaakt worden.
Kurkuma - Geelwortel
Kwaliteitsmonopolie - Als enige, goede kwaliteit leverend.
Labiel - Onevenwichtig
Laboratorium - Ruimte waarin wetenschappelijk onderzoek plaatsvindt
Lacune - Hiaat, gemis
Laken - De schuld geven
Lakmoesproef - Test die voorgoed uitsluitsel geeft over iets wat twijfelachtig was
Laminaten - Folies
Lakmoesproef - Test die voorgoed uitsluitsel geeft over iets wat twijfelachtig was
Landbouwcrisis - Crisis in landbouw wereldwijd veroorzaakt door graanoverschot(enorme produktie VS met name rond 1880) en later ook suikercrisis door overproduktie; in eerste instantie is suikerbietenteelt echter juist aantrekkelijk.
Landhoofd - Steunpunt voor brugdelen aan landzijde
Langsligger - In de lengte liggende balk of drager
l'Art pour l'art - Om de kunst zelf, niet om praktische redenen
Latent - Verborgen blijvend
Legitimeren - Wettig verklaren
Liberale - Voor het vrijgeven van de handel
Liberalisering - Het vrijgeven van de handel
Licentie - Patent, octrooi door de overheid verleend uitsluitend recht voor het maken en verkopen van een artikel of voor het exploiteren van een uitvinding
Lichter - Vaartuig van geringe diepgang voor vervoer van goederen van zeeschip naar de wal
Lijnrederij - Bedrijf dat schepen exploiteert die lijndiensten onderhouden
Lineair - Rechtdoor lopend, zonder bochten
Linolzuur - Chemische verbinding gebruikt in levensmiddelen
Liquidatie - Opheffing beëindiging van onderneming.
Litanie - Lange eentonige opsomming
Lobby - Beïnvloeding van beleidsmakers
Lobbyen - Informeel praten om meningen te beïnvloeden
Locomobiel - Verplaatsbare stoommachine; Stoomtrekker
Logistiek - Beheersing van goederenbewegingen
Lompen - Zie:melisse.
Loodwit - Witte verfstof met loodbestanddelen
Loopas - Drijfas van een locomotief
Ludiek - Speels
Lunchroom - Zaak waar men de middagmaaltijd kan gebruiken
Maandpaarden - Per maand gehuurde paarden
Maatschappelijk kapitaal - Totaalkapitaal dat voor de onderneming volgens de statuten beschikbaar kan zijn en voor een vastgesteld deel ook erin geïnvesteerd moet zijn.
Macadamweg - Met steenslag verharde weg
Macro - Groot(schalig)
Macromoleculair - Bestaande uit zeer grote moleculen
Maïzena - Maïsmeel, gebruikt in de bereiding van gerechten
Malaise - Economisch slechte tijd
Manifesteren - Zichtbaar worden
Manipuleren - Het naar zijn hand zetten; het op de goede plaats zetten van goederen
Manoeuvre - Militaire gevechtsoefening
Manoeuvreren - Heen en weer bewegen om in een bepaalde positie te komen.
Manufactuur - Fabriek of atelier waar handmatig producten vervaardigd worden
Marginaal - Klein
Marineren - Een zekere tijd in een mengsel van wijn en kruiden leggen om een aparte smaak te krijgen
Marketeer - Marketing specialist
Marketing - Onderzoeken wat consumenten willen
Marktsegment - Deel van de markt
Marktsegment - Gedeelte van de markt
Marshallhulp - Financiële hulp van de VS voor de wederopbouw van Europa na de Tweede Wereldoorlog
Massaorganisatie - Organisatie die werkt voor een groot aantal mensen
Massaspectrometer - Apparaat om ionen te onderscheiden naar hun massa
Masterplan - Veelomvattend , uit veel onderdelen bestaand plan
Matrijs - Holle gietvorm
Meanderden - Slingerden zich bochtig
Mechanisatie - Ingebruikname van gereedschappen en machines om het produktieproces te verbeteren, inspelend op de ontwikkelingen van bedrijf en beschikbare techniek.
Meekrap - Rode kleurstof, genoemd naar het kruid waaruit deze gewonnen wordt
Meerboei - boei om trossen van schepen aan vast te maken '
Melasse - Dik vloeibare, suikerhoudende massa di bij suikerbereiding overblijft en waaruit de suikerdelen niet meer kristalliseren.
Melassevorming - Dik vloeibare, suikerhoudende massa di bij suikerbereiding overblijft en waaruit de suikerdelen niet meer kristalliseren.
Melisse - Mindere kwaliteit broodsuiker(suiker in kegelvorm die tot stand komt door gebruikmaking van kegelvormen/broodvormen van klei).
Memoires - Persoonlijke levensherinneringen
Merites - Verdienste, waarde
Mestspecie - Meststof
Metamorfose - Gedaanteverwisseling
Methylether - Stof die verdampt en daarbij warmte onttrekt aan omgeving.
Micro/organismen - Levend organisme dat slechts met een microscoop is waar te nemen.
Microbiologie - Wetenschap van de micro-organismen: bacterieën, ééncellige dieren, ééncellige planten en ééncellige schimmels(bijvoorbeeld gisten).
Micromilieu - Leefklimmat in een kleine afgesloten omgeving
Microverschijnselen - Verschijnselen die zich op onderdelen van het onderzoeksgebied voordoen
Middeleeuwen - Periode in de geschiedenis van de 4e tot de 16e eeuw.
Mineur - Mijnenlegger en opruimer
Minuscuul - Zeer klein
Minutieus - Zeer nauwkeurig
Missive - Officiële brief met belangrijke mededeling
Mobilisatie - Het leger in gereedheid brengen om oorlog te voeren Modal split - Procentuele verdeling van het totale vervoer in een land over de soorten vervoermiddelen
Modaliteit - Verschijningsvorm waarin zich iets voordoet
Modedrank - Drank die in is en daardoor velen gaan drinken.
Modellering - Het zodanig vormgeven dat het in een kader past, in dit geval de maatschappij; het aan regels onderwerpen
Modificeren - Wijzigen, aanpassen van een product
Mondiaal - De hele wereld betreffend
Monopolie - Alleenrecht
Monopoliepositie - De enige of veruit de grootste aanbieder in een markt
Monopolist - Organisatie die het monopolie, alleenrecht, heeft
Mouten - Laten ontkiemen van gerst in kelder en drogen daarna.
Mouterij - Plaats waar graan mout( ontkiemt en droogt).
Moutmeel - Gemalen mout
Mouture à l'anglaise - Malen op z'n Engels
Mud - Hectoliter 100 liter
Muesli - Gerecht bestaande uit granen, noten, rozijnen, etc.
Multi textured snacks - Engels: snacks met verschillende omhullingen
Multidisciplinair - Betrekking hebbend op een aantal takken van wetenschap
Multinational - Onderneming met vestigingen in meer landen
Multi-user - Engels: voor meerdere soorten van gebruik geschikt
Naamloze vennootschap - Ondernemingsvorm waarbij aandeelhouders eigenaar zijn van het bedrijf
Naasten - Nationaliseren, bezit van de overheid maken
Nagisting - Gisting na het hoofdgistingsproces in vaten of flessen.
Nalatenschap - Erfenis
Naturel - Natuurlijk van smaak en kleur
Nautische - De scheepvaart of de watersport betreffende Navenant - Naar verhouding
Nederlandsche Handel-Maatschappij - Import- en exportbedrijf(afkorting NHM), opgericht op initiatief van Koning Willem I in 1824, met als doel bestaande handelsrelaties uit te bouwen en nieuwe handelskanalen aan te boren; speelde belangrijke rol in Nederlandsch Indie, ondermeer als inner van belasting in natura, zoals suiker.
Nederlandsche Suikerraffinaderij - In 1847opgerichte raffinaderij van de broers de Bruijn. Na een surséance worden hierin hun bestaande raffinaderijen ondergebracht.
Neo-classicistisch - Naar het voorbeeld van gebouwen uit de Griekse of Romeinse oudheid
Neo-Tudorstijl - Naar het voorbeeld van Tudor architectuur in 16e eeuws Engeland
Neuten - Hardstenen blokken
Nevenresultaat - Extra gelijkwaardig resultaat.
Nitriet - Zout van salpeterzuur
Niche - markt bestaande uit groepen afnemers met specialistische wensen
Nijverheidsgewassen - Gewassen voor fabriek
Nitriet - Zout van salpeterzuur
Nobelprijs - Hoogste internationale prijs voor bijzondere verdiensten voor de mensheid
Nokkenas - As met nokken die de kleppen van een automotor bedienen
Nominale kracht - Gemeten kracht
Non-profit - Niet gericht op winst maken
Notabelen - Burgers met aanzien
Novel food - Engels: nieuwe voedingsmiddelen
Novieten - Beginnelingen
Novum - Nieuw element
Nutriënten - Voedingsstoffen
NV - NV: Naamloze Vennootschap, bedrijf dat opgericht is bij notariële akte (vastlegging
Obligatie - Soort aandeel met vaste rente
Octrooi - Door de overheid verleend exclusief recht tot het maken en verkopen van een produkt of de exploitatie van een uitvinding.
Offensief - Aanvalsactie
Omstreden - om wie of wat de meningen sterk verdeeld zijn
Omwenteling - Revolutie
Ondergistend - Tijdens brouwen blijft gist op de bodem
Ongebuild - Volkoren
Ongeraffineerd - Nog niet gezuiverd en ontkleurd.
Onheilsprofetie - Voorspelling van ongeluk
Ontkiemd - Uitgegroeid
Ontsluiten - Toegankelijk, bereikbaar maken
Oost-Indië - Grote groep eilanden tussen Malakka en Australie
Oostindisch - Verwijst naar de gebieden in het oosten die de Vereenigde Oostindische Compagnie(VOC 1602 tot 1799) bezat.
Operationeel - In bedrijf zijnde
Operator - Engels: iemand die een machine bedient
Opruien - Mensen aanzetten tot verzet tegen het gezag
Optiek - Gezichtspunt
Optimaliseren - Optimaal maken, zo goed of gunstig mogelijk maken
Organiek - Natuurlijk, logisch
Organische - Niet werkend met kunstmatige stoffen
Organisme - Levend geheel
Organoleptisch - Beoordelingsmethode door middel van proeven en ruiken
Outdoor advertising - Engels: adverteren buiten het eigen bedrijf
Outillage - Technische uitrusting
Overdrachtelijk - Figuurlijk
Overponden - gewicht waarvoor vooraf geen belasting is afgerekend.
Overponden-produktie - Suikerproduktie waarover definitief geen indirecte belasting is betaald.
Oxideren - Verbinden met zuurstof, waardoor werking vitamine C verloren gaat; roesten
Paardentractie - Vervoer door paarden
Pallet - Houten laadbord met standaard afmetingen voor gebruik door vorkheftrucks
Pantry - Keukentje aan boord van een schip of vliegtuig
Paraboolligger - Onderdeel van een vakwerkbrug
Paradigma - Model, voorbeeld, kader van theorievorming
Paradoxaal - Schijnbaar tegenstrijdig
Paraffine - Koolwaterstofmengsel, o.a. gebruikt om was of zalf te maken
Parasiteren - Op schadelijke wijze profiteren van
Paratyfus - Besmettelijke ziekte
Parcours - Af te leggen weg in wedstrijd
Pareren - Ontkrachten/ aanval afslaan
Participatiecontract - Overeenkomst krachtens de ene partij deelt in de door de andere te maken winsten.
Parvenu - Iemand die rijk geworden is maar de omgangsnormen die bij de hogere klasse horen mist
Passieve_veiligheid - Onder passieve veiligheid wordt verstaan alles wat er op en rond een voertuig of machine wordt gedaan om de gevolgen van een ongeval te beperken. De Technische Universiteit Eindhoven doet veel onderzoek op dit gebied.
Pasteuriseren - Door verhitting tot 60 graden deels bacterievrij maken
Patenten - Octrooi door de overheid verleend uitsluitend recht voor het maken en verkopen van een artikel of voor het exploiteren van een uitvinding
Pathogeen - Ziekteverwekkend
Patriarchaal - Betr. hebbend op een patriarch, gezagsverhouding met een "vader
Patroon - Ontwikkelingsgang
Pauperisme - Algemene armoede ten gevolge van maatschappelijke omstandigheden
Pectine - Geleermiddel, middel om gel te maken
Pekel - Zout in wateroplossing
Pellagra - Tropische ziekte
Pendant - Een soortgelijk iets
Penibel - Pijnlijk, moeilijk
Penetratie - Doordringing, binnendringing
Perfide - Vals, verraderlijk, onbetrouwbaar
Periodisering - Indelen in periodes
Periodieken - Tijdschriften
Peri-urbane - Die de buitenrand van de stad betreffen
Perkament - Van dierenhuid gemaakte folie om op te schrijven
Permitteren - Veroorloven, toestaan
Peroxidase - Enzym dat oxidatie verwekt
Peroxide - Zuurstofverbinding
Pest - Stadsdeel van Boedapest; Hongarije
Pesticiden - Bestrijdingsmiddel tegen plagen van cultuurgewassen of tot verdelging van onkruid
Petrochemie - Chemische technologie van aardolie- en aardgasproducten
Pharmacie - Geneesmiddelen
Picrinezuur - Aromatisch, organisch zuur
Piet Paaltjens - Synoniem voor de dichter en predikant Francois Haverschmidt(1835-1894); schreef ironische gedichten.
Pijler - Steunpunt voor brugdelen in het water
Pilaw - Turks rijstgerecht
Pioniersfase - Begin
Plantageculture - Voedingsbodem, kweek afkomstig van een plantage
Plausibel - Instemming verdienend, aanvaardbaar
Pleidooi - Betoog om iets gedaan te krijgen
Pleitbezorger - Iemand die iets verdedigt
Plokworst - Gerookte worst met kruiden
Pluriform - Veelvormig
Pneumatisch - Op luchtdruk werkend
Poelier - Winkelier die geslachte vogels en wild verkoopt
Polemiek - Twistgesprek; ruzie maken
Policy - Engels: Beleid
Politoeren - polijsten
Polycarbonaat - Chemische verbinding als grondstof voor plastic flessen
Polyethyleen - V+D2eel toegepaste kunststof
Polypropyleen - Polymerisatieproduct van propeen, een vaak toegepaste kunststof
Polystyreen - Vaak toegepaste kunststof
Polytechnisch - Hogere, overkoepelende kennis van techniek, technische ontwikkelingen en toepassingen.
Polyvinylchloride - Kunststof welke bekend is onder de afkorting pvc
Ponton - Plat vaartuig om zware lasten zoals brugdelen te verplaatsen
Poreus - Veel, goed zichtbare poriën hebbend; waterdoorlatend
Positionering - Plaatsbepaling
Potentieel - In aanleg aanwezig, mogelijk
Potentieel - Mogelijk
Potstal - Verdiepte stal waarin de mest werd opgevangen
Predikant - Voorganger in Protestante Kerken(dominee)
Prefecten - Hoofd van een Departement in de Franse tijd (1795-1814); zie ook: Departement.
Prefereren - Verkiezen boven
Pre-industrieel - Van voor het industriële tijdperk
Prelude - Dat wat een nieuw verschijnsel aankondigt
Preoccupatie - Dat waar men zich mee bezig houdt
Pretentie - Aanspraak op goede eigenschappen
Prijsfluctuaties - Prijsveranderingen
Primaat - Wat de eerste plaats inneemt, wat het meest voorkomt
Prioriteit - Voorrang
Privaatrechtelijk - Betreffende rechtshandelingen tussen particuliere personen en zaken
Private gebruiker - Niet-overheidsgebruiker
Procédé - Behandelingswijze, productiewijze
Processed foods - Engels: voedingsmiddelen die fabrieksmatig bereid zijn
Processed meat - Fabrieksmatig bereid vlees
Professie - Beroep
Professionalisering - Vergroten van deskundigheid
Prognose - Voorspelling
Prohibitief - Verbieden, onmogelijk maken
Projecteren -
Prometheïsch - Als van de griekse god Prometheus: beheerst door fatsoensnormen
Prominent - Belangrijk
Promotiecampagne - Reclamecampagne, -actie
Propaganda - Activiteiten om aanhangers of medestanders voor een zaak te winnen
Propagandistisch - Met het doel propaganda te maken
Propageren - Trachten ingang te doen vinden, propaganda maken voor iets
Proportie - Omvang
Propriétaire - Frans: Eigenaar
Proprietaerer - Deens: eigenaar
Prospectus - Verkoopbrochure waarin het aandelenpakket beschreven staat
Protagonist - Voorvechter
Proteïne - Eiwit
Public facility - Engels: openbare voorziening
Publiek debat - Openbare gedachtenwisseling
Publiekrechtelijk - Betreffende rechtshandelingen tussen overheidsorganen onderling
Pur-sang - Frans: in de zuiverste vorm
Pvc - Zie: polyvinylchloride
Quick-dispatch - Engels: snelle verzending
R & D - Zie: Research and development.
Rabiate - Woedende
Rachitis - Engels ziekte; krom trekken van beenderen door te weinig kalk
Raffinade - Geraffineerde suiker: suiker die gezuiverd is na oplossing en koken in water en ontkleuring met kalk, koolzuurgas en zwaveldioxide.
Raffinaderendement - Op grond van suikerkleur ingeschatte kwaliteit van de raffinade(geraffineerde suiker: suiker die gezuiverd is na oplossing en koken in water en ontkleuring met kalk, koolzuurgas en zwaveldioxide).
Raffinaderij - Fabriek waar grondstof suiker gezuiverd wordt via oplossen en koken in water en ontkleuring met kalk, koolzuurgas en zwaveldioxide.
Raffinadeur - Ondernemer(fabrikant) die fabrieksmatig raffineert(zie: suikerraffinage).
Raffinadeurs - Ondernemer(fabrikant) die fabrieksmatig raffineert(zie: suikerraffinage).
Raffinage - Het proces van het afscheiden van onzuivere bestanddelen van een stof
Raffinagebedrijf - Fabriek waar grondstof suiker gezuiverd wordt via oplossen en koken in water en ontkleuring met kalk, koolzuurgas en zwaveldioxide.
Raffineren - Het afscheiden van onzuivere bestanddelen van een stof
Raming - Schatting
Rangeren - Treinen splitsen en weer samenvoegen
Rantsoen - Afgepaste hoeveelheid voedsel
Ratificeren - (Internationale overeenkomsten) bekrachtigen
Rationaliseren - Doelmatig, efficiënt maken
Rato - Verhouding
Ravitaillering - Bevoorrading
Receptuur - Bereidingswijze
Recessie - Economische teruggang
Recipient - Reservoir
Recombinant - Waarbij vreemd erfelijk materiaal is ingebracht
Recyclen - Hergebruiken
Reduceren - Terugbrengen
Reductase - Soort enzym
Referentiepunt - Oriëntatiepunt, baken
Refereren - Verwijzen
Reflecteren - Weerspiegelen
Reformbeweging - Beweging (eind 19e eeuw) tot modernisering van kleding en voeding
Reformed potato sticks - Engels: bepaalde aardappelsnacks
Regime - Geheel van voorschriften en hulpmiddelen waarmee gewerkt wordt
Regimetransformatie - Overgang van het ene naar het andere regime
Reguleren - Aan regels onderwerpen
Rehabilitatie - Eerherstel
Reincultuur - Bacteriekweek met bacterieën van eenzelfde soort
Reinheitsgebot - Regeling
Reizigerskilometers - Het aantal kilometers dat het totaal aan reizigers in een bepaalde periode aflegt
Rekkelijk - Enigszins ruimdenkend
Relict - Overblijfsel
Rendabel - Winstgevend
Rendement - Opbrengst
Rentabiliteit - Winstgevendheid
Repatriant - Iemand die naar zijn vaderland teruggebracht wordt
Repatriëring - Naar het vaderland (Nederland) terugbrengen
Repercussie - Onaangename reactie
Represaille - Wraak, straf
Representant - Vertegenwoordiger van een beweging
Representatief - Waar je mee voor de dag kunt komen
Repressie - Onderdrukking, beteugeling
Repressief - Dienend om te onderdrukken, te beteugelen
Republikeins - Zoals gebruikelijk in een republiek
Research & Development - Onderzoek en ontwikkeling
Residentie - Bestuurlijke hoofdstad van Nederland, Den Haag
Residu - Wat overblijft
Resistentie - Weerstand
Resort - Niveau
Respectieve - Opeenvolgende
Respectievelijk - achtereenvolgens
Ressorterend - Vallend onder
Resultante - Resultaat
Reusel - Varkensvet; spekvet
Reuzel - Varkensvet
Revenuen - Opbrengsten
Revival - Engels: opleving
Revolutionair - totaal verschillend van het oude
Ridicuul - Belachelijk
Rietsuikerindustrie - industriele verwerking van rietsuiker tot sap en eindprodukten
Rigoureus - Streng, onverbiddelijk
Rijkstol - Tolgeld geheven op rijkswegen
Rijnlandse voet - Lengtemaat (31,4 cm) afkomstig uit Hoogheemraadschap Rijnland;vanaf eind 16e eeuw geldend in groot deel Nederlanden.
Rijpingstijd - Tijd die stof nodig heeft om van gas vast te worden; dus zonder vloeistoffase.
Risotto - Italiaans rijstgerecht
Robuust - Stevig gebouwd
Roquetsla - Beter; raketsla; slasoort met dunne getande blaadjes
Rorolading - Roll on, roll off lading, waarbij de vrachtwagen het schip op en af rijdt
Rosmolen - Molen die door paard wordt aangedreven
Roteren - Ronddraaien
Runabout - Sportieve auto, meestal tweezitter
Ruw - Nog niet bewerkt tot halffabrikaat "sap" of "eindprodukt" suiker in variaties.
Ruwe bietsuiker - Suikerbieten die nog niet bewerkt zijn tot halffabrikaat "sap" of "eindprodukt" suiker in variaties.
Ruwsuiker - Nog niet industrieel bewerkte suiker(=bieten of riet) tot halffabrikaat "sap" of "eindprodukt" suiker in variaties.
Ruwsuikerfabricage - Industriële bewerking van grondstof(bieten of riet) tot halffabrikaat "sap" of "eindprodukt" suiker in variaties.
Ruwsuikerfabrikanten - Ondernemers die grondstoffen(bieten of riet) bewerken tot halffabrikaat "sap" of "eindprodukt" suiker in variaties.
Ruwsuikermarkt - Vraag, aanbod,prijsvorming en verhandeling van suikergrondstoffen van regionaal tot op wereldschaal.
ruwsuikers - Niet geraffineerde suiker(zie: raffinaderij)
Saccharometer - Suikermeter
Saccharose - Scheikundige benaming voor suiker: C12H22O11.
Saffraan - Geelgekleurde specerij
Sago - Surrogaat van aardappelmeel
Salicyl - Uit de bast van wilg gewonnen stof.
Salmonella - eEk van de bacteriën, behorend tot een geslacht met vele soorten die verschillende ziekten kunnen veroorzaken, o.a. paratyfus
Salsa - Saus
Sanctioneren - Goedkeuren
Satelliet - Een niet tot de hoofdstructuur behorende aanbouw
Saucijzenbroodje - Warm broodje van bladerdeeg, gevuld met gebakken worstje
Scala - Reeks
Scepsis - Twijfel
Scepter (de scepter zwaaien) - De leiding hebben'
Scheuren - Omploegen van weidegrond
Scheutig - Royaal, bereidwillig
Schier - Bijna
Schoorvoetend - Zeer voorzichtig met alles rekening houdend.
Schraalhans - Gierig iemand
Schriel - Lang en dun
Schrifturen - Stukken geschreven over een onderwerp
sectie - Deel
Secundair - In de tweede plaats komend
Segment - Deel
Selffulfilling prophecy - Een zichzelf waarmakende voorspelling
Semi-openbaar vervoer - Door overheid en bedrijfsleven gezamenlijk verzorgd openbaar vervoer
Separator - Installatie voor het afscheiden van grondstoffen
Seperateren - Scheiden
Shop display - Uitstalrek of -kast in winkel
Significant - Belangrijk
Silezië - Streek in het grensgebied van Polen en Tsjechië, grotendeels gelegen in Polen.
Silo - Opslaggebouw voor graan, e.d.
Siroop - Dikke vloeistof bestaande uit opgeloste suiker met toevoegingen.
Slogan - Slagzin, leus
Slump - Plotselinge daling van aandelenkoersen
Société Anonyme d'Alimentation - Naamloze vennootschap voor voeding
Sociotechnisch landschap - Het geheel van maatschappelijke en technische voorzieningen
Solderen - Metalen met verhit vloeibaar metaal aan elkaar lassen
Solide - Stevig
Sous-vide - Frans: in afgesloten plastic verpakking lange tijd voorgaren om vitamenen te behouden en daarna pas af te braden
Specerijen - Oosterse kruiden, zoals peper, nootmuskaat
Specificatie - Technische gegevens van het apparaat
Spectator sport - Kijksport
Spectrum - Bereik, verscheidenheid
Spongat - Vulgat dat met de spon(=langwerpige, kegelvormige houten stop) gesloten wordt.
Stabiel - Stevig
Stacken - Engels: stapelen, wegzetten op opslagterrein
Stafylokok - Veel in de natuur voorkomende bacterie
Standaard - Kwaliteitseenheid
Statuten - Bij notariële akte vastgelegde oprichting van onderneming; deze bestaat uit regels(=statuten).
Stearine - Hard vet voor de kaarsenfabricage
Steriliseren - Alle levende organismen doden die in een stof zitten.
Stonde = uur - Vanaf het begin
Stoominstallatie - Installatie waarmee stoom wordt opgewekt.
Stoomkracht - Mechanische kracht die beschikbaar komt via opgewekte stoom
Stoommachine - Machine die via verhitting opgewekte stoom omzet in beweging(“arbeid”)
Stoomvermogen - Hoeveelheid kracht die beschikbaar komt via opgewekte stoom.
Stoomwarmte - Warmte die opgewekte stoom levert.
stoomwerktuig - Machine aangedreven door stoomkracht
Straalmotor - Motor waarbij de voortstuwende kracht verkregen wordt door uitzetting van sterk verhitte gassen die onmiddellijk onder hoge druk naar de buitenlucht ontwijken
Stremmen - Van vloeibaar vast of dik laten worden
Stremsel - Stof die melk dik maakt voor de bereiding van kaas
Stroombed - Dieper gedeelte van de rivier
Stukgoed - Goederen die bij het stuk, d.w.z. per colli voor vervoer worden aangegeven
Stuwadoor - Iem. die zijn beroep of bedrijf maakt van het laden en lossen van zeeschepen
Stuwage - Wijze waarop de lading in een schip is verdeeld over het ruim
Subcultuur - Cultuur van bepaalde groep met eigen normen en waarden
Subschakel - Schakel van een lagere orde
Substantieel - Fundamenteel
Substitutie - Vervanging
Substituut - Vervangingsmiddel
Successievelijk - Op gezette tijden, na elkaar
Suikeraccijns - Wetgeving betreffende de indirecte(=niet rechtstreeks te betalen) belasting op verbruiksgoederen.
Suikerbroden - Benaming voor suiker in een kegelvorm die totstand komt door gebruikmaking van kegelvormen van klei(broodvormen).
Suikerconventie - Verdrag(overeenkomst) tussen aantal landen dat gezamenlijk de suikerwetgeving regelt; betreft: produktie, handel en belasting. Vanaf 1864 zijn een aantal van deze verdragen(=conventies) tot stand gekomen.
Suikercrisis - Wereldwijde crisis op de suikermarkt eind 19e eeuw, vooral veroorzaakt door overproduktie. Zie ook: ruwsuikermarkt.
Suikergehalte - Hoeveelheid suiker in bieten of riet.
Suikerkristal - Suiker in vaste toestand, die zich presenteert in gelijke delen met een regelmatige structuur: veelvlakken begrensd door regelmatige zijvlakken met bepaalde snijdingshoeken, optische eigenschappen en gemakkelijk splitsend in bepaalde richtingen.
Suikerkwestie - Geheel van vragen en fricties tussen landen, dat ontstond in de 19e eeuw over suikerproduktie, -handel en -belasting. In de Suikerconventies zijn voor deze vragen en fricties regelingen internationaal vastgelegd(zie: Suikerconventie)
Suikerraffinaderijen - Fabriek waar grondstof suiker gezuiverd wordt via oplossen en koken in water en ontkleuring met kalk, koolzuurgas en zwaveldioxide.
Suikerraffinage - Zuivering door suiker op te lossen en te koken in water en te ontkleuren met kalk, koolzuurgas en zwaveldioxide.
Suikervorm - Vorm(=mal) van klei waarin suiker vocht loslaat en broodvorm(=kegelvorm) krijgt.
Superfosfaat-bemesting - Snel werkende fosfaatmeststof(calciumdiwaterstoffosfaat), vervaardigd door de inwerking van zwavelzuur op calciumfosfaatmineralen. Gebruikt als kunstmest.
Superioriteit - Grotere bruikbaarheid
Supplement - Aanvulling
Surrogaat - Slecht vervangingsmiddel
Surséance van betaling - Rechterlijke beschikking dat schuldenaar nu niet hoeft te betalen aan schuldeisers, met het vooruitzicht dat het later wel mogelijk is.
Symptomatisch - Een symptoom vormend; kenmerkend
Syndicaat - Organisatie van zakenlieden, opgericht voor industriële of commerciële doeleinden
Synoniem - Gelijkbetekenend
Synthetisch - (Van stoffen) kunstmatig
Tangentieel - In de vorm van raaklijnen aan een centraal vlak
Taps - Kegelvormig, smaller wordend
Taptemelk - Bijproduct van melkproductie
Tariefconcessie - Verlaging van de tarieven
Tearoom - Engels: theesalon, zaak waar men thee en hapjes kan gebruiken
Technical fix - Praktische technische oplossing
Technocraat - Iemand die zich bij zijn beslissingen laat leiden door zakelijke i.p.v. sociale motieven
Technologie - Leer van bewerkingen die natuurproducten moeten ondergaan om ze in de fabricage te kunnen toepassen
Telegraaf - Toestel om met tekens berichten over te brengen
Telescoop - Uitschuifbare buis
Temporiseren - Over een zeker tijdsverloop uitsmeren
Tendens - Geneigdheid, neiging tot
Tenen - Van rijshout gemaakt
Terminal - Begin- of eindpunt van een lucht- of scheepvaartlijn
Territorium - Woongebied, grondgebied
Tertiaire - Derde vervoersnet, na vaarwegen en spoorwegen
Tetra - Chemische verbinding gebruikt als coating in melkpakken
Textuur - Structuur, samenstelling
Thaler - Historische muntbenaming oorspronkelijk afkomstig uit Bohemen; Nederlands: daalder.
Theobromine - Chemisch product gewonnen ui tcacao
Theologische - De godgeleerdheid betreffende
Thomasslakkenmeel - Gemalen slakken, afval van staalbereiding
Toegedaan - Aanhangend
Toekomstperspectief - Wat er in de toekomst gaat gebeuren
Toekomstprojectie - Een voorspelling op basis van de nu bekende gegevens
Tolverbond - "Deutscher Zollverein": Na de Napoleontische tijd geleidelijk ontstane economische eenheid(vereniging) van een groot aantal Duitse staatjes ter bevordering van handel en industrie.
Tonkilometer - Door het hele wagenpark vervoerd gewicht per kilometer
Toonder - Houder /bezitter van bewijsstuk die door houderschap/bezit het recht
Top-downvisie - Bedacht door producent wat goed is voor consument
Totalisator - Gokkantoor
Toutcourt - Overal waar men maar wil
Toxicologisch - Betrekking hebbend op vergif en zijn werking
Tracé - Traject van een weg of spoorlijn
Traceren - Opzoeken, nasporen
Tractaat - Overeenkomst tussen landen
Tractie - Het voorttrekken van een voertuig
Tralieligger - Onderdeel van een vakwerkbrug
Transactie - Overeenkomst
Transatlantisch - Over de Atlantische oceaan
Transferpassagier - Passagier die een tussenstop maakt
Transformatie - Overbrenging in, overgang naar een andere vorm
Transformatieproces - Proces van overgang naar een andere vorm
Transito - Doorvoer
Transmissie - Overbrenging van beweging
Transparant - Doorzichtig
Transportlandschap - Het geheel van transportactiviteiten
Trawler - Vissersboot met sleepnet
Trekvastheid - Kracht waarmee aan iets getrokken kan worden
Trend - Richting waarin iets zich ontwikkelt
Trial-and-error - Engels: met vallen en opstaan, proefondervindelijk
Trieur - Machine die zaden schift
Trimmen - Het in goede, beheersbare banen leiden
Trouvaille - Vondst
Truffel - Paddestoel
Tuberculose - Vroeger zeer gevreesde infectieziekte, ook wel TBC genoemd
Tuchteloosheid - Ongedisciplineerdheid, bandeloosheid, zedeloosheid
Tweeslagstelsel - Om het jaar braakleggen
Tyfus - Besmettelijke ziekte
Uitdijen - Groter, omvangrijker worden
Uitspanning - Café-restaurant buiten de stad, vaak met terras en speeltuin
Uitventen - Langs de straat verkopen
Ultramodern - Uiterst modern
Urbane en peri-urbane - Zich afspelend in de stad en aan de rand van de stad; in de buitenwijken
Urbanisering - Verstedelijking
Utilitair - Dienend voor het algemeen nut
Utiliteit - Doelmatigheid
Vacuüm - Luchtledig
Vacuümpan - Ketel om een oplossing in te dampen onder verminderde luchtdruk.
Vakbond - Werknemersvereniging gericht op belangenbehartiging voor allen en individueel
Vakwerkbrug - Brug met een vakkenconstructie
Van heinde en verre - Uit alle hoeken van het land (uitdrukking)
Van ouds in zwang - Van vroeger stammend gebruik
Vanille - Specerij die een bepaalde smaak geeft aan bv. ijs
Variëteit - Verscheidenheid
Veem - Pakhuis
Vegetable paper - Engels: speciaal papier om vis in te verpakken
Venijnige polemieken - Felle, van boosheid getuigende uitwisseling van meningen tussen voor- en tegenstanders
Vennootschap - Verbintenis aangegaan door personen om een bedrijf te beginnen, in stand te houden voor (on)bepaalde duur om daarmee winst te behalen.
Verbruiksbelasting - Belasting op verbruiksgoederen, indirect geheven op produktie of verkoop.
Veredelen - Verbeteren, fijner maken
Verhelen - Verbergen
Verifiëren - Kijken of iets klopt
Verkapt - Heimelijke of verborgen premie.
Verlichte - Met belangstelling voor het algemeen welzijn
Verslaggeving - Stand van zaken die opgeschreven is of verteld.
Versnapering - Iets lekkers voor tussendoor
Versnijden - Mengen met; verdunnen
Verticale prijsbinding - Het voorschrijven van de consumentenprijs van een product door de producent
Vervoersmodaliteiten - Vervoerswijzen
Verwetenschappelijking - Er op een wetenschappelijke manier mee gaan werken
Verzadigd - Alles opgenomen hebbend wat mogelijk is
Verzendhuis - Postorderbedrijf
Veterinair - Diergeneeskundig
Vigeren - Geldig zijn op dat moment
Voldongen - Beslist
Vijzel van Archimedes - Transportschroef om het graan naarboven te brengen
Vijzel - Apparaat om zware lasten makkelijk omhoog te tillen
Viscositeit - Vloeibaarheid
Visionair - Iemand die een helder beeld heeft van een door hem gedachte toekomstige ontwikkeling
Vitaminepreparaat - Met behulp van chemie vervaardigde vitamine
Vitamines - In kleine hoeveelheid voorkomende stoffen die noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van het menselijk lichaam
Vlas - Gewas dat lijnzaad oplevert en de stengels de grondstof voor linnen.
VOC-tijd - Verwijst naar het tijdperk van de Vereenigde Oostindische Compagnie(VOC) dat duurde van 1602 tot 1799. De VOC bezat een monopolie op de handel op Azie.
Voedergewas - Veevoer
Voedselintolerantie - Het niet kunnen verdragen van voedsel
Volkswijken - stadswijk waar voornamelijk mensen uit de lagere maatschappelijke klassen wonen
Vollewandligger - Stalen balk uit een stuk en zonder openingen
Volontair - Vrijwilliger; stagiair
Voorland - Gebied waar goederen vandaan komen
Vorkheftruck - Transportwagen met een hefinrichting in de vorm van een vork
Vormbakswater - Vocht waarin gereedschap en werktuigen van een suikerraffinaderij is schoongemaakt en dus suikerdelen bevat.
Votator - Apparaat waarin een mengsel van diverse soorten olie en vettten, water en geur- en smaakstoffen, de zogenaamde emulsie, wordt omgevormd tot margarine of halvarine
Vrijhandelspolitiek - Politiek die handelsbeperkingen zoals invoerrechten afwijst
Vroedschap - Stedelijk bestuur tot 1795.
Vruchtwisselingstelsels - Gewaswisseling per jaar, om uitputting te voorkomen
Wandellerares - Rondreizende lerares
Wankelmotor - Motor met draaiende zuigers
Wasdom - Volle uitgroei
Wecken - Conserveren door middel van koken in glazen pot en luchtdicht afsluiten met rubber ring
Wei - Bijproduct van melkproductie
Welijzer - Smeedijzer
Wereldtentoonstelling - Internationale tentoonstellingen(vanaf 1851) in verschillende landen waar landen zich presenteren: economisch, sociaal, cultureel en technisch.
Werkkapitaal - Geld dat beschikbaar is om te investeren in daadwerkelijke produktie.
Werktuig - Stuk gereedschap.
West-Indië - Caraibisch gebied en de lande daaromheen
Westindisch - Verwijst naar de expansie van "De Nederlanden" westwaarts en zelfs naar West-Afrika. Dit gebeurde overwegend via De Westindische Compagnie(WIC).
Wholesome - Engels: gezond
Wier - Van wie
Wijsbegeerte - Filosofie: studie, wetenschappelijke beschouwing van wijzen van denken, beschouwen.
Winch - Stoom- of elektrische lier op schepen
Windrecht - Recht om vrije ruimte rond een windmolen te hebben
Winstpool - Winstkartel
Wort - Aftreksel van mout, gezoet en gehopt beslag voor de bereiding van bier
Wrochtsel - Vreemdsoortig bouwsel
Wufte - Licht, oppervlakkig in gedrag
Yuppie - Jeugdige carrièremaker
Zavelgrond - Zandgrond met een aandeel klei
Zedelijke verwildering - Normvervaging die leidt tot excessen
Zedelijkheidsideaal - Wat men nastreeft op het gebied van zedelijkheid
Zeepzieder - Zeepfabrikant; Zieden is Germaans voor koken
Zeepziederij - Installatie waar zeep gemaakt wordt
Zelfvoorziening - Het voldoen aan de eigen stedelijke behoefte.
Zelfzwichting - Zelfstandig in de wind draaien
Zemelen - Hulzen van de graankorrels
ziedpan - Kookpan
Ziften - Fijn zeven
Zouten - Verbindingen die bestaan uit een metaal en een zuurrest.
zoutgehalte - Zie: zouten.
Zwavelig zuur - Zuur dat in vrije toestand voorkomt en dat bereid wordt door zwaveloxide te leiden door water (Diwatersulfiet)