Noten TIN19-1-H4

Van Techniek in Nederland

Ga naar: navigatie, zoek


Hoofdstuk 4 Titel

  • [1] J. Rinkes Borger, Praktisch leesboek over zuivelbereiding (Arnhem 1883), 26.
  • [2] H.B. Hylkema, Historische schets van de Nederlandsche zuivelbereiding (Leeuwarden 1922), 30-31.
  • [3] C. Treurniet en K. Tromp, De zuivelfabriek. Ontwerp bevattende eene beschrijving en de hoofdbepalingen van een bestek alsmede eene begrooting van kosten met teekeningen (Zwolle 1888), 4-5.
  • [4] Rinkes Borger, Praktisch leesboek, 67.
  • [5] In 1860 meldde de Landbouw-Courant dat in Barneveld op ruime schaal reusel en vet werden bijgemengd, iets wat in Amsterdam en Rotterdam ook een zeer veel toegepaste praktijk was.
  • [6] Verslag van den landbouw in Nederland (1873), 277.
  • [7] Handelingen Tweede Kamer 1888/89, 1196.
  • [8] Geciteerd in Handelingen Tweede Kamer 1888/89, 1196.
  • [9] Handelingen Tweede Kamer 1885/86, 1168-1169.
  • [10] Handelingen Tweede Kamer 1885/86, 1170. Een andere manier om klanten op het verkeerde been te zetten, was het gebruik van merknamen. Omstreeks 1906 lanceerde de firma Jurgens het margarinemerk 'Friesland Maid' op de Engelse markt. Uiteraard was dit Friese meisje niet 'made in Friesland'. (Ch. Wilson, Geschiedenis van Unilever, II ('s-Gravenhage 1954) 53).
  • [11] 9 juli 1900 (Staatsblad 112) en de instelling van het Rijksbotercontrolestation (Koninklijk Besluit 23 april 1904, nr. 20).
  • [12] Voor een overzicht: W.C.H. Knapp, Botercontrole in Nederland. De geschiedenis van de Nederlandsche botercontrole in verband met de boterwetgeving en -handel (Schiedam 1927).
  • [13] Knapp, Botercontrole, 119.
  • [14] F. Skubbeltrang, Agricultural development and rural reform in Denmark (Rome 1953) 118-124.
  • [15] Ibidem, 185-86.
  • [16] Mededeelingen en Berichten der Friesche Maatschappij van Landbouw (1878), 69.
  • [17] Ibidem, 147.
  • [18] Ibidem, 151.
  • [19] Ibidem, 153.
  • [20] Ibidem, 156.
  • [21] Ibidem (1882), 73.
  • [22] Ibidem (1878), 163.
  • [23] Ibidem.
  • [24] Nederlandsche Staatscourant 10 juni 1877.
  • [25] Zie hiervoor verspreide artikelen in het Noordhollandsch Landbouw-Weekblad, 1877, 1878, 1879.
  • [26] Mededeelingen en Berichten der Friesche Maatschappij van Landbouw, 1880 en 1881.
  • [27] Ibidem, (1879), 126.
  • [28] Ibidem, 127.
  • [29] Ibidem, (1881), 53-95.
  • [30] Nederlandsche Staatscourant, 30 mei 1888.
  • [31] Mededeelingen en Berichten der Geldersch- Overijsselsche Maatschappij van Landbouw (1889), 119.
  • [32] 'Verslag van den zuivelleraar' in: ibidem, (1890): in Geesteren; ibidem (1891): in Ruurlo, Nijkerk, maar tot verrassing van de leraar: 25 vrouwen (9 getrouwd), 1 man) en Oosterwolde: 27 vrouwelijke leerlingen, waaronder 5 getrouwde.
  • [33] Ibidem (1892), 7.
  • [34] Ibidem (1891), 2-3.
  • [35] Nog in 1892 was men in sommige plaatsen niet bekend met de thermometer.
  • [36] Ibidem (1892) 2.
  • [37] Ibidem.
  • [38] Nederlandsch Landbouw-Weekblad 2 (1893), nr. 25. Men citeert uit de verga­dering van de Maatschappij ter bevordering van Landbouw en Veeteelt in Zeeland van 14 juni 1893.
  • [39] Voor dit gedeelte is vooral gebruik gemaakt van J. van der Wijk, Boerenboter of fabrieksboter. Een omwenteling in het bestaan van de Friese boerin, ca. 1875 - ca. 1900 (Leeuwarden 1984).
  • [40] Ibidem, 63; het citaat is ontleend aan de Landbouw-Courant van juli 1878.
  • [41] Treurniet en Tromp, De zuivelfabriek, 10.
  • [42] Mededeelingen en Berichten der Geldersch-Overijselsche Maatschappij van Landbouw (1896), 189-190.
  • [43] Rabich, A., "Ein Jahrhundert Molkereiwirtschaft. Die Geschichte des technisch-ökonomischen Strukturwandels in der Milch- und Molkereiwirtschaft", in: Bücker, J, (red.), Die deutsche Milchwirtschaft im Wandel der Zeit (Hildesheim 1974), 109-114.
  • [44] Rinkes Borger, Praktisch leesboek, 100-103.
  • [45] Nederlandsche Staatscourant, 15 nov. 1878.
  • [46] In 1882 kreeg het bedrijf pas de naam Leeuwarder Melkinrichting, toen J.P. Smids, 'boterfabrikant in de Schrans (Huizum)', een vennootschap aanging met P.W. Wierdsma, 'zonder beroep'. Nederlandsche Staatscourant, 3 aug. 1882; akte 20 juli 1882, notaris Alberda, Leeuwarden.
  • [47] J.P. Wiersrna, Erf en Wereld (Drachten 1959) 57.
  • [48] Mededeelingen en Berichten der Friesche Maatschappij van Landbouw (1886) 15 juli.
  • [49] Rijksarchief Friesland, archief Coöperatie Warga, inv. nr. 1, vergadering 3 november 1887.
  • [50] Rijksarchief Friesland, archief Coöperatieve Stoomzuivelfabriek Roordahuizen, inv. nr. 13, vergadering 14 maart 1889.
  • [51] Ibidem, vergaderingen 6 februari 1890 en 21 april 1890.
  • [52] Wiersma, Erf en Wereld, 93.
  • [53] Rijksarchief Friesland, archief Coöperatie Warga, inv. nr. 1, vergadering 19 oktober 1886.
  • [54] Rijksarchief Friesland, archiefRoordahuizen, inv. nr. 13, vergadering 14 juli 1892.
  • [55] Mededeelingen en Berichten der Groninger Maatschappij voor Nijverheid (1885), 62.
  • [56] Ibidem, 59.
  • [57] Ibidem, 65.
  • [58] Uitkomsten van het onderzoek naar den toestand van den landbouw, III, Reusel.
  • [59] Rinkes Borger, Praktisch leesboek, 47.
  • [60] W. Verheij, Het 25-jarig bestaan der eerste Coöperatieve Boterfabriek in Limburg te Tungelroy (z.p. 1917) 6-7.
  • [61] Uitkomsten van het onderzoek, III, Linden.
  • [62] Ibidem, Heijthuizen.
  • [63] Ibidem, Linden.
  • [64] Ibidem, Reusel.
  • [65] J.J. Wintermans, Een halve eeuw gewestelijke zuivelcoöperatie (Roermond 1944), 27-28.
  • [66] Ibidem, 21.
  • [67] Ibidem, 35; het citaat is ontleend aan het Nederlandsch Landbouwweekblad van 5 mei 1894.
  • [68] Meijel: f 961 (Wintermans, 23); Haarsteeg: f 2000, Valkenswaard: f 4500 (Verslag van de Noordbrabantsche Maatschappij van Landbouw (1895)); Lochem: f 2000 (Mededeelingen en Berichten der Geldersch-Overijselsche Maatschappij van Landbouw (1896), 189-194).
  • [69] Wintermans, Een halve eeuw, 45.
  • [70] Mededeelingen en Berichten der Geldersch-Overijselsche Maatschappij van Landbouw (1895), 80-82.
  • [71] Ibidem (1894), 14-16.
  • [72] Ibidem (1892), 10-11.
  • [73] Ibidem, 9, 11.
  • [74] Ibidem (1894), 89.
  • [75] Ibidem (1896), 35.
  • [76] Ibidem, 15.
  • [77] Wintermans, Een halve eeuw, 261-265.
  • [78] Voor een beschrijving van deze twintigste-eeuwse concentratie, zie: 100 jaar boeren op papier, ('s-Hertogenbosch 1988, uitg. Rijksarchief in Noord-Brabant).
  • [79] Zie hiervoor onder andere: Wintermans, Een halve eeuw, en Gedenkboek van den Algemeenen Nederlandschen Zuivelbond (FNz), 1900-1925 (z.p. 1925).