Noten TIN19-1-H7

Van Techniek in Nederland

Ga naar: navigatie, zoek


Hoofdstuk H7 Titel

  • [1] Sidney W. Mintz, Sweetness and power. The place of sugar in modern history (Harmondsworth 1986), 14-16, 17, 229-230.
  • [2] Handelingen Tweede Kamer, 1854/55, Bijlage 611.
  • [3] Handelingen Tweede Kamer, 1854/55, Bijlagen, p. 820.
  • [4] Handelingen Tweede Kamer, 1854/55, Bijlagen, p. 611.
  • [5] H.G. Prinsen Geerligs, Geschiedenis van de wetgeving op beetwortelsuiker in de verschillende produktielanden in Europa en haar invloed op de suikerproduktie en -consumptie (Amsterdam 1911), passim.
  • [6] Doorman, Het Nederlandsch octrooiwezen, nr. 06.
  • [7] E.O. von Lippmann, Geschichte des Zuckers (Berlin 1929), 633.
  • [8] Poutet, Nouveau manuel du raffineur de sucre (Marseille 1826), 47; zie ook Bousquet, Notice historique et statistique sur le commerce du noir animal résidu de raffinerie de sucre.
  • [9] Poutet, Nouvel manuel, 7; B. Dureau, La question des sucres considé_é du point de vue scientifique, économique et industriel (Paris, ....), 66.
  • [10] Chandelet, Art du raffineur, ou traité théorique et pratique du raffinage de sucre de cannes (Paris 1828), 98.
  • [11] British Patent 3745 (30 nov. 1813).
  • [12] Howard was zelf geparenteerd aan de Dukes of Norfolk en getrouwd met een raffinadeursdochter. Al eerder had hij zich met het zuiveren van ruwsuiker beziggehouden, maar een ander terrein van zijn belangstelling waren de natuurwetenschappen: hij had enkele ontdekkingen op het gebied van de scheikunde op zijn naam staan en was raadgevend scheikundige bij de West Indian Association of Planters. N. Deerr and A. Brooks, <Development of the practice of evaporation, with special reference to the sugar industry>, in: Transactions of the Newcomen Society (1942), 4.
  • [13] Chandelet, Art du raffineur, 121-122: 107.000 + 10.000 francs voor een stoomwerktuig van 4 pk; A. Leon, Raffinage du sucre par la cuisson au bain de vapeur et dans le vide (Paris 1827) noemt een bedrag van £ 3000, ongeveer ¦ 43.000, maar Leon heeft volgens Chandelet een veel te optimistisch beeld geschetst.
  • [14] E.O. von Lippmann, Abhandlungen und Vorträge zur Geschichte der Naturwissenschaften und Technik (Berlin 1919), ii, 401 e.v.
  • [15] Chandelet, Art du raffineur; A. Leon, Mémoire sur les avantages que présente l'appareil de Howard pour raffiner le sucre (Paris 1828).
  • [16] A. Leon, Mémoire.
  • [17] J. Baxa, Die Zuckererzeugung, 1600-1850 (Jena 1937), 86.
  • [18] E. Degrand, <Raffinage du sucre. Des appareils pour évaporer les dissolutions de sucre à l'abri de la pression atmosphérique et du procédé nouveau inventé par M. Degrand>, in: Annales des Sciences et de l'Industrie du Midi de la France, Vol. iii (1832), 129-137.
  • [19] Ch. Derosne et Cail, De la fabrication du sucre aux colonies et des nouveaux appareils propres à améliorer cette fabrication, 2ème partie, 2ème section (z.p. 1844), 143 e.v.. Verder ook: John A. Leon, The art of manufacturing and refining sugar (London 1850), 20.
  • [20] Schaumann, Technik und technischer Fortschritt, 124-125 en 149-151: de eerste echte Howard-kookpan werd in Keulen, een raffinage-centrum, pas in 1842 geïnstalleerd, nadat een raffinadeur persoonlijk naar Engeland was gegaan. In 1830 was in Duisburg een vacuümpan van een eenvoudiger type geplaatst, in 1836 volgde een Keulse raffinaderij, in 1839 nog twee andere.
  • [21] Reisig, De suikerraffinadeur, 31.
  • [22] Brugmans, Statistieken, ii, 852-853.
  • [23] Keur van 23 november 1663, Handvest 3e deel, pag. 996, par. 2, art. 1.
  • [24] Reesse, De suikerhandel, ii, 16.
  • [25] Gemeentearchief Amsterdam, archief Publieke Werken, 1830, doss. 754.
  • [26] Ibidem, 1834, doss. 98.
  • [27] Ibidem, 1834, doss. 140.
  • [28] Doorman, Nederlandsch octrooiwezen, nr. 588; zie ook ara, archief Ministerie van Binnenlandse Zaken, Onderwijs, inv. nr. 4611, stuk 4 nov. 1834.
  • [29] Tijdschrift ter bevordering van Nijverheid, 1836, 251-257.
  • [30] Gemeentearchief Amsterdam, archief Publieke Werken, 1835, doss. 527.
  • [31] Gemeentearchief Amsterdam, archief Publieke Werken, 1835, doss. 719.
  • [32] Ibidem, 1835, doss. 358: hij had er eerst een klein, 6 pk lage druk-keteltje geplaatst dat <niet strekt om eene volledige stoomraffinaderij met daartoe behorende stoomwerktuig en verder toestel volgens de methode van Howard opterigten> maar <om de suiker door de stoom te smelten of te kooken.> In 1836 werd hier toch een pelletan vacuümpan met een stoomketel van 30 pk en hoge druk bijgezet. Ibidem, 1836, doss. 209.
  • [33] Ibidem, 1836, doss. 28.
  • [34] Werkspoor-museum, Amsterdam, contracten Van Vlissingen, Dudok van Heel met Fisler & Tetterode, 8 april 1836.
  • [35] Gemeentearchief Amsterdam, archief Van der Masch-Spakler, inv. nr. 85.
  • [36] Ibidem, inv. nr. 14: Balans per 31-7-1842.
  • [37] Gemeentearchief Amsterdam, N.19.01: los inliggende Engelse brief met tekening.
  • [38] Gemeentearchief Amsterdam, archief Publieke Werken, 1844, doss. 1076.
  • [39] Reesse, De suikerhandel, ii, p....
  • [40] Verslagen Kamer van Koophandel Amsterdam, 1859-1870.
  • [41] Verslag Kamer van Koophandel Amsterdam, 1864.
  • [42] Bakker, Ondernemerschap, hoofdstuk iv.
  • [43] Timmer, <Beetwortelcultuur>, 126.
  • [44] Reesse, De suikerhandel, i, 251-253.
  • [45] Verleende licenties naar aanleiding van het Décret Impérial van 15 januari 1812: *Ten Cate Nilant & Comp., Zwolle; F.G. van Lynden van Hemmen, Wageningen; *Wed. Scholten & Zoon, Amsterdam; *Gerrit Bosch Jr., Amsterdam; *J.O. van Beek, Utrecht; J. Lenssen, Venlo; *Spakler, Pferstorff en Backer, Oosterbeek; Louis Noorduyn, Nijmegen; *Backer & Selis, Dordrecht; *Kesselius & Rens, Dordrecht; *Bicker & Spakler, Dordrecht; *Hordijk & Van der Elst, Dordrecht; J. Emmery, Middelburg; Beylanus Jr. & Cie, Zierikzee; *Jan en Harmen Scholten, Amsterdam; Gebrs. Lysen & Rieselink, Zutphen; L.A. van Meerten, ??; Nijpels & Willem Damen, Maastricht; *A. en J. van Beefting, Rotterdam. (*: raffinaderij) Bron: Gemeentearchief Amsterdam, archief Van der Masch-Spakler, inv. nr 138a, gecombineerd met de lijsten in Le Moniteur Universel van 11, 16, 28 maart, 8, 9 april, 1, 27 mei en 26 juli 1812.
  • [46] Bulletin des lois de l'Empire français, 4e serie, vol. 16, nr. 414 (Paris 1812), art. 2 en 3.
  • [47] Timmer, <Beetwortelcultuur>, 126-127.
  • [48] Geplaatst in 1830, concessie verleend aan <J. Backer, fabrikant van stroop uit beetwortelen en andere gewassen>. Nederlandsche Staatscourant, 1832, nr. 126; ook ara, archief Ministerie van Binnenlandse Zaken _ Nationale Nijverheid en Voorgangers, 1817-1877, inv. nrs. 406 (20 okt. 1831), 427 (26 juli 1834), 458 (6 juli 1837).
  • [49] Tijdschrift ter bevordering van Nijverheid, 1839, 477.
  • [50] Ibidem, 1843, 561.
  • [51] Wetenschappelijk Maandschrift, (1836), 371-372 en 399-410.
  • [52] Tijdschrift ter bevordering van Nijverheid, 1838, 49-86.
  • [53] P.J. Bouman, Geschiedenis van de Zeeuwsche landbouw (Wageningen 1946), 117-118; A. Hallema, <Suiker- en stroopfabricage uit Nederlandse gewassen tussen 1813 en 1858>, in: Sociaal-Economisch Historisch Jaarboek, 24 (1950), 209-238.
  • [54] W.M.F. Mansvelt, Geschiedenis van de Nederlandsche Handel-Maatschappij ii (Haarlem, z.j.), 197.
  • [55] Ruperti, Der Ursprung der französischen Rübenzucker-Industrie, passim.
  • [56] A. Rabich, Entwicklung der Lebensmittel-Verfahrenstechnik, 95-109.
  • [57] Friedrich List, in: Eisenbahn-Journal und national-Magazin 24 (1836), 51 en 76.
  • [58] Uit het Compte rendu des travaux des Ingénieurs des Mines 1835 blijkt dat er in alle Franse raffinaderijen en bietsuikerfabrieken samen in gebruik zijn: 112 stoomwerktuigen (met een stoomketel) en 196 stoomketels zonder krachtwerktuig, dus alleen voor verwarmingsdoeleinden. In 1837 zijn die aantallen resp. 172 en 330.
  • [59] Wet van 18 juli 1837; zie ook R. Villeneuve, <Le financement de l'industrie sucrière>.
  • [60] R. Villeneuve, <Le financement de l'industrie sucrière>, 299.
  • [61] N. Deerr and A. Brooks, <Development of the practice of evaporation>, passim.
  • [62] S. Malolepszy et E. Kaczmarek, L'industrie alimenaire, 153-163, 168-171, 277-281.
  • [63] Verslag van den landbouw in Nederland, 1865, 192.
  • [64] Verslag van de landbouw in Nederland, 1864, 176.
  • [65] Verslag van den Landbouw in Nederland, 1866, 223.
  • [66] Boeren-Goudmijn, 8 (1862), 177-187.
  • [67] Verslag van den landbouw in Nederland over 1862, 306.
  • [68] Verslag van den landbouw in Nederland, 1865, 148.
  • [69] Boeren-Goudmijn, 8 (1862), 177-187 en 380-384.
  • [70] Landbouw-Courant, 25 (1871), afl. 12, naar aanleiding van een artikel in de Arnhemsche Courant omstreeks 13 maart 1871.